جهت دوم - اقسام إخبار إخبار ، بر دو گونه است : 1 - اخبار از محسوسات : اين إخبار نيز بر دو قسم است : الف - اخبار از محسوسات محضه : يعنى مخبر از امورى خبر مىدهد كه كاملا محسوس هستند ، به طورى كه با چشم ، ديده و با گوش ، شنيده مىشوند . مثل اينكه مخبر ، مردن زيد را ديده و از آن خبر مىدهد ، و يا زلزله‌اى را درك كرده و بعد خبر مىدهد . ب - اخبار از امور قريب به محسوسات : يعنى مخبر از امورى خبر مىدهد كه غير حسّىاند ولى قريب به محسوسات مىباشند . به بيان ديگر : خود اين امور ، حسّى نمىباشند ( و لذا با حواسّ پنج‌گانه ، حسّ نمىشوند ) امّا يك سرى علائم و آثار و مظاهرى دارند كه آنها از محسوسات مىباشند . مثل اخبار از « عدالت » زيد ، كه خود عدالت ، امر محسوسى نيست ( زيرا عدالت از صفات و كيفيّات نفسانى به شمار مىآيد ) ولى يك سرى آثار و نشانه‌هايى دارد كه بروز و ظهور دارند و از محسوسات هستند ، مثل اينكه مىبينيم آن شخص ، غيبت نمىكند ، دروغ نمىگويد و . . . و يا اخبار از « شجاعت » زيد ، إخبار از غير محسوسى است كه فقط عوارض و نشانه‌هاى محسوس را دارد ، مثل اينكه شخص شجاع ، بىباكانه وارد صحنه نبرد مىشود . به اين امور ، امور غير حسّيه‌اى مىگويند كه قريب و نزديك به امور حسّيه هستند . 2 - إخبار از حدسيّات محضه : يعنى مخبر از امورى خبر مىدهد كه نه خودشان از محسوسات هستند ، و نه آثار و عوارض محسوسات را دارا مىباشند . مثل اينكه منجّم ، از واقعه‌اى در آينده خبر مىدهد . « 1 »

--> ( 1 ) . البته بايد توجه داشت كه قول منجّم به عنوان خبره ، مورد نظر نمىباشد ( زيرا امكان دارد قول خبره ، حجّت باشد ، هرچند از امور حدسيّه محضه ، خبر بدهد ) بلكه مقصود ، فقط حكايت است .